1. Litiý demir fosfaty gaýtadan işlenenden soň hapalanma meseleleri
Elektrik batareýalaryny gaýtadan işlemek bazary örän uly we degişli ylmy-barlag edaralarynyň maglumatlaryna görä, Hytaýyň ulanyşdan çykan elektrik batareýalarynyň umumy mukdarynyň 2025-nji ýyla çenli 137,4 MWt/saga ýetmegine garaşylýar.
Almak litium demir fosfat batareýalaryMysal üçin, ulanylan elektrik batareýalaryny gaýtadan işlemegiň we ulanmagyň esasan iki usuly bar: biri kaskad ulanmak, beýlekisi bolsa söküp gaýtadan işlemek.
Kaskadly ulanyş diýmek, sökülip we rekombinasiýa edilenden soň 30% -den 80% -e çenli galan kuwwatlylygy bolan litium demir fosfat batareýalarynyň ulanylmagyny we olary energiýa saklaýyş ýaly pes energiýa dykyzlygy bolan ýerlerde ulanmagy aňladýar.
Adyndan görnüşi ýaly, sökmek we gaýtadan işlemek, galan kuwwatlylygy 30% -den az bolanda litium demir fosfat batareýalaryny sökmegi we oňyn elektroddaky litium, fosfor we demir ýaly çig mallarynyň gaýtadan dikeldilmegini aňladýar.
Litiý-ion batareýalaryny sökmek we gaýtadan işlemek daşky gurşawy goramak üçin täze çig mallaryň gazylyp alynmagyny azaldyp biler, şeýle hem uly ykdysady ähmiýete eýe bolup, gazyp alyş çykdajylaryny, önümçilik çykdajylaryny, işçi güýjüniň çykdajylaryny we önümçilik liniýasynyň düzüliş çykdajylaryny ep-esli azaldyp biler.
Litiý-ion batareýalaryny sökmegiň we gaýtadan işlemegiň esasy maksady, esasan, aşakdaky ädimlerden ybarat: ilki bilen galyndylary litý batareýalaryny ýygnamak we klassifikasiýa etmek, soňra batareýalary sökmek we ahyrsoňy metallary bölmek we arassalamak. Işden soň, gaýtadan alnan metallar we materiallar täze batareýalary ýa-da beýleki önümleri öndürmek üçin ulanylyp bilner, bu bolsa çykdajylary ep-esli tygşytlaýar.
Şeýle-de bolsa, häzir batareýa gaýtadan işleýän kompaniýalaryň toparyny, mysal üçin, Ningde Times Holding Co., Ltd.-niň düzüm birligi bolan Guangdong Bangpu Circular Technology Co., Ltd.-ni goşmak bilen, bularyň hemmesi çylşyrymly mesele bilen ýüzbe-ýüz bolýar: batareýa gaýtadan işlemek zäherli goşmaça önümleri öndürer we zyýanly hapalaýjy maddalary çykarar. Bazar batareýa gaýtadan işlemegiň hapalanmagyny we zäherliligini gowulandyrmak üçin gyssagly täze tehnologiýalara mätäç.
2.LBNL batareýalary gaýtadan işläninden soň hapalanma meselelerini çözmek üçin täze materiallar tapdy.
Ýakynda ABŞ-daky Lorens Berkli milli laboratoriýasy (LBNL) galyndylary litium-ion batareýalaryny diňe suw bilen gaýtadan işläp bilýän täze material tapandygyny yglan etdi.
Lorens Berkli Milli Laboratoriýasy 1931-nji ýylda döredildi we ABŞ-nyň Energetika ministrliginiň Ylym edarasy üçin Kaliforniýa Uniwersiteti tarapyndan dolandyrylýar. Ol 16 Nobel baýragyna mynasyp boldy.
Lorens Berkli Milli Laboratoriýasy tarapyndan oýlap tapylan täze material "Çalt Çykarylýan Baglaýjy" diýlip atlandyrylýar. Bu materialdan ýasalan litium-ion batareýalary aňsatlyk bilen gaýtadan işlenip bolýar, ekologiýa taýdan arassa we zäherli däl. Olary diňe söküp, alkal suwa salmaly we zerur elementleri aýyrmak üçin ýuwaşlyk bilen silkämeli. Soňra metallar suwdan süzülýär we guradylýar.
Häzirki litium-ion gaýtadan işlenýän materiallar bilen deňeşdirilende, batareýalary döwüp we üwemek, soňra bolsa metaly we elementleri aýyrmak üçin ýakmak ýaly işler bilen deňeşdirilende, ol agyr zäherlilige we ekologiýa taýdan pes netijelilige eýedir. Täze material bilen deňeşdirilende, ol gije-gündiz ýalydyr.
2022-nji ýylyň sentýabr aýynyň ahyrynda bu tehnologiýa “R&D 100” baýraklary tarapyndan 2022-nji ýylda dünýäde işlenip düzülen 100 rewolýusiýa tehnologiýasynyň biri hökmünde saýlandy.
Bilşimiz ýaly, litium-ion batareýalary pozitiw we negatiw elektrodlardan, bölüjiden, elektrolitden we gurluşyk materiallaryndan ybarat, ýöne bu bölekleriň litium-ion batareýalarynda nähili birleşdirilendigi belli däl.
Litiý-ion batareýalarynda batareýanyň gurluşyny saklaýan möhüm material ýelimleýji maddadyr.
Lorens Berkli Milli Laboratoriýasynyň alymlary tarapyndan açylan täze Çalt Bölünýän Baglaýjy poliakril kislotasyndan (PAA) we polietilen iminden (PEI) ýasalyp, olar PEI-däki oňyn zarýadly azot atomlary bilen PAA-daky negatiw zarýadly kislorod atomlarynyň arasyndaky baglanyşyklar arkaly baglanyşyklydyr.
Çalt bölünýän baglaýjy natriý gidroksidini (Na+OH-) saklaýan şerbetli suwa goýlanda, natriý ionlary birden ýelmeşýän ýere girýär we iki polimeri bölýär. Bölünen polimerler suwuklyga ereýär we içine goýlan elektrod böleklerini bölüp çykarýar.
Bahasy babatda, litium batareýasynyň oňyn we negatiw elektrodlaryny öndürmek üçin ulanylanda, bu ýelimleýji maddanyň bahasy iň köp ulanylýan ikisiniň ondan bir bölegine deňdir.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 25-nji apreli